Visit two villages as one

ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ


Έθιμα των Χριστουγέννων


Η γενική καθαριότητα του σπιτιού άρχιζε με το ασπρογιάτισμα των τοίχων που γινόταν με γύψο ή ασβέστη διαλυμένα σε νερό. Ακολουθούσαν το ξεσκόνισμα, το γυάλισμα, η τακτοποίηση των επίπλων και των οικιακών σκευών και το ψήσιμο των παξιμαδιών.

Την ημέρα των Χριστουγέννων ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία.  Ακολούθως πήγαιναν στα σπίτια τους και όλη η οικογένεια καθόταν στο τραπέζι μαζί με τους κουμπάρους τους και έτρωγαν χοιρινό κρέας, σούπα τραχανά ή αυγολέμονο, μέσα σε ένα χαρούμενο ευχάριστο και γιορτινό οικογενειακό περιβάλλον.

Στα παλαιότερα χρόνια, στα μέσα του καλοκαιριού, επισκεπτόταν το χωριό  ο Χαμπής ο Χοιριάρης από την Πάφο και πουλούσε μικρούς χοίρους ηλικίας 2-3 μηνών.  Η κάθε οικογένεια αγόραζε από ένα μικρό χοίρο τον οποίο μεγάλωνε μέχρι τα Χριστούγεννα. 2-3 μέρες πριν τα Χριστούγεννα έσφαζαν τον χοίρο και τον έβαζαν σε καζάνι με ζεστό νερό για να αφαιρέσουν τις τρίχες του. Με το κρέας του χοίρου κατασκεύαζαν λούντζες, χοιρομέρια και λουκάνικα.  Τα λουκάνικα τα κρέμαζαν ψιλά μέσα στην τζιμινιά (τζάκι) για να ψήνονται σιγά-σιγά. Επίσης έβαζαν μια ποσότητα κρέατος μέσα στο κρασί για να γίνει κρασάτο. Την κοιλιά την έκαναν «παστή» και το κεφάλι και τα πόδια «Ζαλατίνα». Τα υπόλοιπα τα τηγάνιζαν  και τα φύλαγαν μέσα σε «αλειφτά κουμνιά» (πήλινα δοχεία) μαζί με το λειωμένο λίπος (λαρτί), το οποίο όταν έπηζε διατηρούσε το κρέας για αρκετό χρονικό διάστημα.

Τα μικρά παιδιά έπαιρναν την φούσκα του χοίρου και την φούσκωναν. Με αυτό τον τρόπο έκαναν μπάλα και έπαιζαν ποδόσφαιρο.
 
Έθιμα της Πρωτοχρονιάς

Το βράδυ της παραμονής της πρωτοχρονιάς μαζευόταν όλη η οικογένεια με τους φίλους και τους κουμπάρους τους για φαγητό και διάφορα παιγνίδια με χαρτιά όπως σπάστρα, κουν καν και 31. Ώρα 12 τα μεσάνυκτα που άλλαζε ο χρόνος αντάλλαζαν ευχές και δώρα και συνέχιζαν τα παιχνίδια τους.  Το μεσημέρι της Πρωτοχρονιάς, μετά το φαγητό,  ο νοικοκύρης έκοβε την Βασιλόπιττα με το τυχερό νόμισμα. Όποιος έβρισκε στο κομμάτι του το νόμισμα θα ήταν ο τυχερός της νέας χρονιάς.

Το έθιμο αυτό διατηρείται μέχρι σήμερα.


Φώτα

Η κοινότητα έχει δύο εκκλησίες οι οποίες λειτουργούνται εναλλάξ. Αν η λειτουργία των Φώτων γίνει στην Ζανατζιά τότε η βάπτιση του Σταυρού γίνεται στην παλιά βρύση, και αν γίνει στο Σούνι γίνεται στο παλιό πηγάδι του χωριού.   

Την παραμονή των Φώτων οι νοικοκυρές έφτιαχναν ξεροτίανα (λουκουμάδες) για να φάνε μαζί με τις οικογένειες τους. Ακολούθως έριχναν και στης στέγες των σπιτιών για να φάνε οι καλικάτζαροι και να φύγουν.

Τα παιδιά κρατούσαν τα πουγγιά που τους έφτιαχναν οι μητέρες τους και γύριζαν στα σπίτια του χωριού και αφού τους έλεγαν «Καλημέρα και τα Φώτα και την πλουμιστήρα πρώτα» οι οικοδεσπότες τους έβαζαν νομίσματα στα πουγγιά τους.

Σήκωσες

Το βράδυ της Κυριακής των Απόκρεων και της Κυριακής της Τυροφάγου, αρκετά άτομα μασκαρεύονταν  (συνήθως οι άντρες ντυνόντουσαν γυναίκες και οι γυναίκες άντρες) και γύριζαν σε συγγενικά και φιλικά σπίτια δημιουργώντας αρκετό κέφι. Οι οικοδεσπότες του κερνούσαν κρασί και φαγητό. Οι πιο πολύ μασκαρεμένοι δεν αποκάλυπταν την ταυτότητα τους.

Την Δευτέρα της Καθαράς οι κάτοικοι έβγαιναν στα χωράφια τους  με διάφορες παρέες για να κόψουν την «μούττη της Σαρακοστής» τρώγοντας νηστίσιμα φαγητά, όπως φασόλια βραστά, οκταπόδια στα κάρβουνα, χόρτα, ελιές και αρκετό κρασί. Επίσης την ημέρα αυτή πετούσαν τους χαρταετούς τους.  

Έθιμα της Λαμπρής

Τις  μέρες πριν την Λαμπρή οι νοικοκυρές στο χωριό κάνουν τον γενικό καθαρισμό του σπιτιού. Την Μεγάλη Πέμπτη ή το Άγιο Σάββατο κάνουν της παραδοσιακές Φλαούνες και το Σάββατο βάφουν τα κόκκινα αυγά.

Κυριακή των Βαΐων: Την ημέρα αυτή οι νοικοκυρές παίρνουν κλωνάρια ελιάς στην εκκλησία, για να μείνουν εκεί μέχρι την ήμερα της Πεντηκοστής, οπότε η ελιά αγιάζεται και θα την πάρουν στο σπίτι τους για το κάπνισμα. Το κάπνισμα πιστεύεται ότι διώχνει κάθε κακό και ζηλοφθονία από την οικογένεια.
Την Μεγάλη Πέμπτη οι εικόνες του εικονοστασίου καλύπτονται με μαύρα ρούχα σε ένδειξη πένθους. Το ίδιο βράδυ στήνουν μέσα στην εκκλησία πάνω σ’ ένα τραπέζι ομοίωμα σταυρού με το Χριστό πάνω ενώ στα δεξιά και αριστερά βάζουν ομοίωμα του αποστόλου Ιωάννη  και της Παναγίας.

Την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί γίνεται ο στολισμός του επιταφίου από τις κοπέλες του χωριού. Το βράδυ γίνεται η περιφορά του επιταφίου στους κεντρικούς δρόμου του χωριού.

Το Μεγάλο Σάββατο το πρωί κατά την διάρκεια της λειτουργίας και την στιγμή που ο ιερέας θα πει το «Ανάστα ο Θεός» οι πιστοί θα χτυπήσουν τους σκάμνους και τα μαύρα ρούχα που καλύπτουν τις εικόνες θα πέσουν και ο ιερέας πετά στον κόσμο ροδοπέταλα και φύλλα δάφνης.

Γύρω στις έντεκα το βράδυ κτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες για να καλέσουν τους Χριστιανούς να πάνε στην λειτουργία της Ανάστασης.
Απ’ έξω στο προαύλιο της εκκλησίας είναι αναμμένη η «Λαμπρατζιά». Τα μεσάνυχτα ο παπάς λέει το «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανασπέρου φωτός»  ενώ συγχρόνως βγαίνει από την εκκλησία μαζί με τους ψάλτες για την λιτανεία. Όλος ο κόσμος ανάβει τις λαμπάδες του από το Άγιο φως της Αναστάσεως και βγαίνουν όλοι έξω. Εκεί ο ιερέας θα πει τον Καλό Λόγο και όλοι μαζί ψάλλουν το Χριστός Ανέστη. Μετά την λειτουργία της αναστάσεως, επιστρέφουν όλοι στα σπίτια τους με τα κεριά τους αναμμένα με το Άγιο Φως. Στο σπίτι θα τσουγκρίζουν τα κόκκινα αυγά λέγοντας τις ευχές: «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ», «ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ».  Τρώνε σούπα τραχανά ή αυγολέμονι, κοτόπουλο, αυγά και φλαούνες.

Την Κυριακή του Πάσχα η οικογένεια θα μαζευτεί μαζί με φίλους και θα ψήσουν το πατροπαράδοτο «Αρνί στην σούβλα» και θα διασκεδάσουν όλοι μαζί.

Την Τρίτη του Πάσχα, λόγω και της γιορτής της εκκλησίας της Παναγιάς της Ζανατζιότησας, γίνεται πανηγύρι στον περίβολο της εκκλησίας. Στο κοινοτικό γήπεδο οργανώνονται διάφορα πατροπαράδοτα παιγνίδια. Επίσης οργανώνονται και παιγνίδια τόμπολας.

Στις 8 Νοεμβρίου γιορτάζει ο Αρχάγγελος Μιχαήλ και γίνεται μικρό πανηγύρι στο περίβολο της εκκλησίας.
Την 25ην Μαρτίου, την 1ην Απριλίου, την 1ην Οκτωβρίου και την 28η Οκτωβρίου γίνονται πανηγυρικές δοξολογίες στην εκκλησία για τις εθνικές επετείους.

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΓΑΜΟΣ

Προξένια
Λόγω του ότι όλοι γνωρίζονταν μεταξύ τους στην κοινότητα, τα προξένια ήταν βασικά εύκολο έργο για την προξενήτρα. Έτσι αφού έπαιρνε την συγκατάθεση των δύο οικογενειών και των ενδιαφερομένων νέων προχωρούσαν στους αρραβώνες. Αν κάποια από τις δύο οικογένειες έμενε σε άλλο χωριό, τότε επισκέπτονταν την ενδιαφερόμενη οικογένεια για γνωριμία. Αν οι οικογένειες και οι νέοι ήταν θετικοί τότε το προξενιό προχωρούσε.
Το προικοσύμφωνο το οποίο είχε νομική ισχύει το έκανε ο παπάς του χωριού και σε αυτό κατέγραφε όλα τα περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα και κινητά) που θα έδιδαν οι γονείς στα παιδιά τους.

Μετά την συμφωνία των δύο οικογενειών γινόταν ο αρραβώνας. Την μια Κυριακή καλούσε τους γνωστούς, φίλους και συγγενείς για φαγοπότι η μια οικογένεια και την άλλη Κυριακή ή άλλη οικογένεια.

Οι προετοιμασίες για το γάμο
Η πρόσκληση για το γάμο εγίνετο ένα μήνα πριν από τους γονείς των μελλονύμφων. Το κάλεσμα γινόταν με λαμπάδες και αν οι οικογένειες ήταν εύπορες τότε έδιδαν στους καλεσμένους και μαντήλια.

Σήμερα τα προξένια έχουν καταργηθεί και το κάλεσμα στο γάμο γίνεται με προσκλήσεις. 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

Η γιορταστική ατμόσφαιρα περιλάμβανε ορχήστρα από βιολί, λαγούτο, με χορούς, τραγούδια και τσαττίσματα.

Ξύρισμα του γαμπρού
Το ξύρισμα του γαμπρού γινόταν στο πατρικό του σπίτι. Τον ξύριζε και τον κτένιζε ο παρπέρης υπό την συνοδεία βιολιού. Ο πρώτος κουμπάρος, του φορούσε το υποκάμισο και τον σάκο και τραγουδούσε κι αυτός μαζί με τους συγγενείς και φίλους τα κατάλληλα δίστιχα ή τετράστιχα. Στην συνέχεια τον έζωνε και τον κάπνιζε ο πατέρας και η μητέρα του, του έδιναν τις ευχές τους και ξεκινούσαν για την εκκλησία.

Τον γαμπρό συνόδευαν οι γονείς και συγγενείς του, με την συνοδεία βιολιού από το πατρικό του σπίτι μέχρι το προαύλιο της εκκλησίας.
Στόλισμα της νύφης

Το στόλισμα της νύφης γινόταν στο πατρικό της σπίτι. Την νύφη στόλιζαν πάντα οι υποψήφιες κουμπάρες (κουμέρες). Όταν την στόλιζαν της τραγουδούσαν οι συγγενείς και οι φίλες της, υπό την συνοδεία βιολιού και λαγούτου. Στην συνέχεια την έζωνε και την κάπνιζε ο πατέρας και η μητέρα της, της έδιναν τις ευχές τους και ξεκινούσαν όλοι μαζί για την εκκλησία.
Μετά την τέλεση του γάμου, μετέβαιναν όλοι στο χώρο που θα δέχονταν οι νεόνυμφοι τα συγχαρητήρια του κόσμου. Στη συνέχεια οι κουμπάροι χόρευαν το χορό του κρεβατιού. Λίγο πριν ξεκινήσει ο χορός έβαζαν πάνω στο κρεβάτι μικρά παιδιά και τα κυλούσαν. Στα παλιά χρόνια πίστευαν ότι αν έβαζαν στο κρεβάτι αγόρια τότε το πρώτο παιδί των νεόνυμφων θα ήταν αγόρι και αν έβαζαν κορίτσια τότε το πρώτο παιδί θα ήταν κορίτσι.
Το κρεβάτι του αντρογύνου γεμίζετο με παρθένο μαλλί από πρόβατα και το έραβαν 5 ή 7 παντρεμένες και μονοστέφανες γυναίκες.  Την ώρα που έραβαν το κρεβάτι έπαιζαν χαμηλά τα μουσικά όργανα και οι συγγενείς και οι φίλοι τραγουδούσαν δίστιχα ή τετράστιχα κατάλληλα για την περίπτωση.  Επίσης οι συγγενείς του ανδρόγυνου πλούμιζαν το κρεβάτι.

Μετά το φαγητό οι νεόνυμφοι χόρευαν και οι συγγενείς και οι φίλοι πλούμιζαν το ζευγάρι καρφιτζόνοντας πάνω στα ρούχα τους χαρτονομίσματα.
Τη Δευτέρα του γάμου το βράδυ έκαναν πάλι τραπέζι στο σπίτι των νεόνυμφων για αυτούς που δεν μπόρεσαν να έρθουν την προηγούμενη μέρα στον γάμο. Την Τρίτη του γάμου το απόγευμα οι κουμπάροι, με την συνοδεία του βιολάρη, γύριζαν το χωριό και μάζευαν κότες από τους χωριανούς, της κρέμαζαν σε ένα κοντάρι και της έπαιρνα στο σπίτι των νεόνυμφων, τις έσφαζαν, τις μαγείρευαν και μετά διασκέδαζαν.
Σε ορισμένες περιπτώσεις την 1ην Κυριακή μετά τον γάμο οι νεόνυμφοι έκανα τραπέζι στο σπίτι τους. Αυτός ήταν γνωστός σαν ο αντίγαμος.

Πηγές: Κοινοτικό Συμβούλιο Σουνίου Ζανατζιάς,
           Ανδρέας Σκούρος,
           Χριστόδουλος Σωκράτους.

ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

Εκκλησία Παναγιάς Ζανατζιώτισας Η εκκλησία της Παναγίας Ζανατζιώτισας βρίσκεται στο κέντρο της Ζανατζιάς, είναι πετρόκτιστη και εσωτερικά γυψωμένη.Το τέμπλο του ναού ...

Περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Εικοσιδ 73;ο χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης της Λεμεσού, στο δρόμο Λεμεσού,  Καντού,  Κυβίδων, Ομόδους,  Τροόδους,  σε μια λοφώδη περιοχή με θαυμάσιο ...

Περισσότερα


Greek English

PHOTO GALLERY

Photo gallery

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ανδρέα Βλάμη 3,
4717 Σούνι-Ζανατζιά

Τηλ: 25934794
Φαξ: 25932036

©2014 Souni-Zanatzia, Cyprus. All rights reserved Web design & Hosting: AP WebMasters Cyprus